بسته جامع خبری حملونقل، لجستیک و تجارت خارجی
اخبار لجستیک فروردین ماه 1405
فروردین ۱۴۰۵ برای حوزه حملونقل، لجستیک و تجارت خارجی ایران ماهی بود که مجموعهای از رویدادهای همزمان و تأثیرگذار، این بخش را در معرض فشارهای چندلایه قرار داد. در چارچوب اخبار لجستیک فروردین ماه 1405، بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی وزارت راه و شهرسازی، سازمان توسعه تجارت، گمرک ایران، انجمن شرکتهای هواپیمایی و انجمن کشتیرانی، شبکه حملونقل کشور در این دوره نهتنها تحت تأثیر پیامدهای مستقیم جنگ قرار گرفت، بلکه با تغییرات ناگهانی مقررات تجاری، نوسانهای قیمتی، توقفهای مرزی، محدودیتهای پروازی، آسیب به زیرساختها و تغییر الگوهای تردد در کریدورهای دریایی و هوایی نیز مواجه شد.
این مجموعه اخبار که از منابع تخصصی حوزه حملونقل از جمله تیننیوز، اتاق بازرگانی، انجمن کشتیرانی و رسانههای رسمی بخشهای جادهای، ریلی، هوایی و دریایی منتشر شدهاند، نشان میدهد فروردین ۱۴۰۵ برای شبکه حملونقل و لجستیک کشور دورهای همراه با تحولات قابل توجه بوده است؛ تحولاتی که بخشی از آن بهسرعت در جریان جابهجایی کالا و مسافر نمایان شد و بخشی دیگر میتواند در ماههای آینده بر روند تجارت خارجی و زنجیره تأمین اثر بگذارد.
در ادامه، مهمترین رویدادها و تحولات این حوزه در بخشهای مختلف حملونقل و تجارت خارجی که در دکالجستیک بهصورت دستهبندیشده مرور میشود تا تصویری روشن از وضعیت این بخش در نخستین ماه سال ۱۴۰۵ ارائه گردد؛ تصویری که میتواند برای پایش و تحلیل اخبار لجستیک فروردین ماه 1405 مورد استفاده فعالان قرار گیرد.
حملونقل جادهای و زیرساختها
آسیب به زیرساختهای جادهای
در جریان درگیریهای نظامی و حملات انجامشده در برخی مناطق کشور، بخشهایی از زیرساختهای جادهای از جمله تعدادی از پلها، محورهای ارتباطی و پروژههای آزادراهی در دست احداث دچار خسارت شدند. به گزارش رسانههای تخصصی حوزه حملونقل و بر اساس اعلام مسئولان وزارت راه و شهرسازی و سازمان راهداری و حملونقل جادهای، یکی از نمونههای شاخص این خسارات مربوط به پل B1 در پروژه کنارگذر غربی کرج بود که پیش از بهرهبرداری رسمی هدف اصابت قرار گرفت و تخریب شد.
همچنین گزارشهایی از وارد شدن خسارت به برخی محورهای جادهای در استانهای زنجان، قزوین، مرکزی، لرستان و کرمانشاه منتشر شده است. این خسارات شامل آسیب به سازههای فنی مسیر، بخشی از ابنیه راه و برخی محورهای فرعی بوده است. با این حال ارزیابی دقیق میزان خسارات همچنان در حال انجام است.
بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، تیمهای فنی و ارزیابی بلافاصله پس از برقراری آتشبس موقت مأمور بررسی میدانی وضعیت زیرساختها شدند. در این ارزیابیها، خسارات به تفکیک نوع سازه، سطح آسیب، برآورد هزینه بازسازی و زمانبندی احیا ثبت میشود. طبق گزارشهای منتشرشده، جمعبندی نهایی این ارزیابیها هنوز منتشر نشده و قرار است نتایج آن علاوه بر استفاده در برنامههای بازسازی داخلی، در گزارشهای رسمی نیز منعکس شود.
بازگشایی سریع محورهای اصلی
با وجود خسارات ثبتشده، مسئولان سازمان راهداری تأکید کردهاند که هیچیک از مسیرهای استراتژیک کشور برای مدت طولانی مسدود نمانده است. در بسیاری از موارد، عملیات پاکسازی و بازگشایی مسیرها در کوتاهترین زمان ممکن انجام شده تا جریان تردد کالا و مسافر مختل نشود.
یکی از نمونههای قابل توجه در این زمینه محور زنجان–قزوین است که بهعنوان بخشی از شبکه پرتردد جادهای کشور شناخته میشود. این محور بنا بر گزارشهای منتشرشده تنها دو روز پس از آسیبدیدگی مجدداً بازگشایی شد. بازگشایی سریع این مسیر با هدف جلوگیری از اختلال در انتقال کالا، حفظ اتصال لجستیکی استانهای شمالغربی با مرکز کشور و کاهش فشار بر مسیرهای جایگزین انجام گرفت. این موارد، در ردیف مهمترین اخبار حمل و نقل فروردین ماه 1405 در بخش جادهای قرار میگیرند.
جریان حمل کالا و مسافر
دادههای منتشرشده از سوی سازمان راهداری نشان میدهد در ایام نوروز ۱۴۰۵ حدود ۶۰.۲ میلیون تن کالا در شبکه حملونقل جادهای کشور جابهجا شده است. این رقم اگرچه نسبت به برخی سالها رشد قابل توجهی نشان نمیدهد، اما از منظر پایداری شبکه حملونقل اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد با وجود شرایط جنگی و اختلالهای مقطعی، جریان اصلی جابهجایی کالا در کشور متوقف نشده است.
برای مقایسه، آمارهای سالهای گذشته نشان میدهد حجم جابهجایی کالا در ایام نوروز طی پنج سال اخیر معمولاً در بازهای بین حدود ۵۶ تا ۶۳ میلیون تن قرار داشته است. بنابراین رقم ثبتشده در سال ۱۴۰۵ در محدوده میانگین سالهای اخیر قرار میگیرد و از ثبات نسبی فعالیت شبکه جادهای حکایت دارد. این آمارها بخشی از تصویر کلی اخبار لجستیک فروردین ماه 1405 در حوزه حمل جادهای را تشکیل میدهد.
توسعه مراکز خدمات جادهای
در کنار مسائل مرتبط با خسارات و تردد، برنامه توسعه زیرساختهای خدماتی جادهای نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس اعلام سازمان راهداری، احداث ۵۷۴ مجتمع خدماتی–رفاهی بینراهی در برنامه توسعه این بخش قرار دارد.
هدف از اجرای این طرح، افزایش ظرفیت خدماترسانی در مسیرهای بینشهری، بهبود امکانات رفاهی برای رانندگان و مسافران، مدیریت توقفگاههای جادهای و ارتقای ایمنی سفرهای طولانی عنوان شده است. اگرچه زمانبندی دقیق اجرای این پروژهها هنوز اعلام نشده، اما در صورت تحقق کامل، این طرح میتواند یکی از بزرگترین برنامههای توسعه زیرساختهای خدماتی جادهای کشور در سالهای اخیر محسوب شود و در سبد اخبار حمل و نقل فروردین ماه 1405 جایگاه ویژهای داشته باشد.
حملونقل ریلی
آسیب به پلها و شبکه ریلی
در جریان حملات اخیر، بخشی از زیرساختهای ریلی کشور نیز دچار آسیب شد. بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی راهآهن جمهوری اسلامی ایران و رسانههای تخصصی این حوزه، مهمترین خسارتها در بخشهایی از مسیر تهران–میانه ثبت شده است؛ بهویژه تعدادی از پلهای ریلی که در این محور نقش حیاتی در استمرار تردد قطارهای مسافری و باری دارند.
عملیات بازسازی این سازهها بهصورت اضطراری و با حضور همزمان تیمهای فنی، سازهای و راهداری ریلی انجام شد. به گفته مسئولان راهآهن، اولویت در این بازسازی، بازگرداندن حداقل ظرفیت عبور ایمن قطارها بود و به همین دلیل مسیر در مدت کوتاهی دوباره زیر بار ترافیک قرار گرفت. مراحل تکمیلی مقاومسازی نیز قرار است در فازهای بعدی اجرا شود.
بازگشایی محورهای مهم عملیاتی
علاوه بر مسیرهای اصلی، برخی محورهای محلی و ناحیهای نیز تحت تأثیر قرار گرفتند. محور پل کردان–چهارباغ از جمله مسیرهایی بود که در زمان کوتاهی مورد بازسازی قرار گرفت و مجدداً به شبکه عملیاتی بازگشت. این محور برای جابهجایی روزانه مسافر و بهویژه بارهای صنعتی غرب استان تهران اهمیت دارد و بازگشایی سریع آن از ایجاد فشار اضافی بر خطوط جایگزین جلوگیری کرد.
فعالیت در حوزه بارهای فوقسنگین
در میان رویدادهای عملکردی شبکه ریلی، انجام عملیات ترانشیپ یک محموله فوقسنگین اتوکلاو در محدوده راهآهن شرق از اتفاقهای شاخص این دوره بود. محمولههای فوقسنگین به دلیل وزن بسیار بالا و ابعاد غیرمتعارف، تنها با استفاده از واگنهای خاص، تجهیزات بارگیری ویژه و مسیرهای دارای تحمل بار بالا قابل جابهجایی هستند.
ثبت موفق این عملیات نشان میدهد که با وجود فشارهای ناشی از شرایط جنگی، توان عملیاتی و ظرفیت فنی راهآهن در حوزه بارهای خاص حفظ شده و شبکه ریلی کشور همچنان قادر به اجرای مأموریتهای صنعتی و پروژهای است؛ مأموریتهایی که در بسیاری از موارد، حمل جادهای امکان انجام آنها را ندارد. این بخش، یکی از محورهای مهم در اخبار لجستیک فروردین ماه 1405 در حملونقل ریلی محسوب میشود.
صنعت هوایی
خسارت به ناوگان هوایی
در پی درگیریهای اخیر، گزارشهای متعددی درباره میزان خسارت به ناوگان هوایی کشور منتشر شد. در روزهای نخست، ارقام متفاوتی در فضای مجازی و برخی رسانهها مطرح شد که گاه تعداد هواپیماهای آسیبدیده را بسیار بیشتر از برآوردهای رسمی نشان میداد. با این حال، انجمن شرکتهای هواپیمایی در توضیحی رسمی اعلام کرد که میزان خسارتهای جدی واردشده به ناوگان حدود ۲۰ فروند هواپیما برآورد میشود؛ رقمی که بهطور قابل توجهی کمتر از اعدادی مانند ۴۰ یا ۶۰ فروند است که در برخی گزارشهای غیررسمی مطرح شده بود.
بر اساس برآوردهای فعالان صنعت، ناوگان هوایی ایران در مجموع حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ فروند هواپیما را شامل میشود، هرچند به دلیل محدودیتهای فنی، تحریمها و نیاز به تعمیرات سنگین، تنها بخشی از این ناوگان در هر مقطع زمانی عملیاتی است. در شرایط فعلی نیز گزارشها حاکی از آن است که حدود ۱۳۰ فروند هواپیما در چرخه فعال پروازی قرار دارند.
وضعیت فرودگاهها و زیرساختهای ناوبری
طبق اعلام سازمان هواپیمایی کشوری، با وجود خسارات پراکنده، بخش عمده زیرساخت فرودگاهی کشور همچنان فعال باقی مانده است. بر اساس این اعلام، حدود ۹۵ درصد فرودگاههای کشور در وضعیت عملیاتی قرار دارند و امکان انجام پرواز در آنها حفظ شده است.
با این حال، در برخی نقاط تجهیزات ناوبری، رادارها و بخشی از تأسیسات فرودگاهی دچار آسیب شدهاند. جزئیات دقیق این خسارات هنوز بهصورت رسمی منتشر نشده و ارزیابیهای فنی در حال انجام است. در چنین شرایطی، بازگرداندن کامل ظرفیت عملیاتی فرودگاهها نیازمند بررسیهای ایمنی، تعمیر تجهیزات و هماهنگیهای فنی با شبکه مدیریت ترافیک هوایی است.
مدیریت و بازگشایی تدریجی فضای پروازی
به دنبال محدودیتهای اعمالشده بر فضای پروازی کشور، برنامهای مرحلهای برای بازگشایی آسمان ایران تدوین شده است. بر اساس اعلام مسئولان حوزه هوانوردی، این روند در چهار مرحله انجام میشود:
- بازگشایی مسیرهای عبوری برای پروازهای بینالمللی ترانزیتی
- فعالسازی فرودگاههای واقع در شرق کشور
- بازگشایی فرودگاههای تهران، شامل مهرآباد و امام خمینی
- بازگشایی فرودگاههای غربی کشور
اجرای این مراحل منوط به هماهنگیهای امنیتی، ارزیابی شرایط عملیاتی و انتشار اطلاعیههای هوانوردی (NOTAM) است؛ اطلاعیههایی که بهطور رسمی وضعیت محدودیتها، مسیرهای مجاز و شرایط پروازی را به ایرلاینها اعلام میکنند.
توقف فروش بلیت و الزامات جدید برای ایرلاینها
در پی تغییر شرایط عملیاتی، فروش بلیت در بسیاری از مسیرها بهطور موقت متوقف شد تا شرکتهای هواپیمایی بتوانند برنامههای پروازی خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. این تصمیم به ایرلاینها فرصت میدهد تا وضعیت ناوگان، مسیرهای پروازی و برنامههای عملیاتی را مجدداً تنظیم کنند.
در چارچوب الزامات جدید، شرکتهای هواپیمایی موظف هستند:
- مجوزهای عملیاتی تازه دریافت کنند.
- مسیرهای پروازی خود را بر اساس محدودیتهای جدید بازطراحی کنند.
- وضعیت فنی ناوگان را ارزیابی کرده و در صورت نیاز بخشی از هواپیماها را برای تعمیرات یا خروج موقت از چرخه پروازی در نظر بگیرند.
چشمانداز کوتاهمدت صنعت هوایی
در فضای کارشناسی، درباره آینده کوتاهمدت صنعت هوایی ایران دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است. برخی تحلیلگران معتقدند در صورت شکلگیری توافقهای جدید در سطح بینالمللی، امکان نوسازی تدریجی ناوگان و دسترسی به هواپیماهای جدید یا قطعات مورد نیاز فراهم خواهد شد.
در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که محدودیتهای مالی، تحریمهای موجود و هزینه بالای نوسازی ناوگان همچنان چالش اصلی این صنعت باقی خواهد ماند و در نتیجه صنعت هوایی ایران در کوتاهمدت همچنان با کمبود هواپیما و فشار عملیاتی مواجه خواهد بود.
با توجه به شرایط موجود، ارزیابی دقیق پیامدهای این تحولات بر ظرفیت واقعی حملونقل هوایی کشور احتمالاً در ماههای آینده و پس از تثبیت شرایط عملیاتی امکانپذیر خواهد بود. مجموعه این تحولات، بخشی از محورهای کلیدی اخبار حمل و نقل فروردین ماه 1405 در بخش هوایی است.
بخش دریایی، بنادر و تنگه هرمز
اعلام هزینه ریسک جنگ (War Risk Surcharge)
در پی افزایش تنشهای منطقهای و تغییر شرایط بیمهای در حملونقل دریایی، هزینه موسوم به War Risk Surcharge برای محمولههای کانتینری در بنادر منطقه خلیج فارس و دریای عمان تعیین و به فعالان صنعت ابلاغ شد. این هزینه که در واقع پوششدهنده ریسکهای ناشی از شرایط جنگی و افزایش نرخ بیمه کشتیها است، بر اساس اعلام نهادهای مرتبط با کشتیرانی و انجمنهای تخصصی بهصورت زیر تعیین شده است:
- ۱۰۰۰ دلار برای کانتینر ۲۰ فوت
- ۲۰۰۰ دلار برای کانتینر ۴۰ فوت
- ۳۰۰۰ دلار برای کانتینرهای یخچالی
طبق ضوابط اعلامشده، این مبالغ تنها برای محمولههایی قابل اعمال هستند که پس از ۹ اسفند ۱۴۰۴ در بنادر خلیج فارس و دریای عمان بارگیری یا تخلیه شده باشند. همچنین تأکید شده است که دریافت هرگونه هزینه اضافی خارج از چارچوب اعلامشده، تخلف محسوب میشود و میتواند مورد پیگیری نهادهای نظارتی قرار گیرد.
تأثیر شرایط امنیتی بر مسیرهای دریایی
تحولات امنیتی منطقه در ماههای اخیر باعث شده برخی شرکتهای کشتیرانی در نحوه برنامهریزی مسیرهای دریایی خود در محدوده خلیج فارس و ورودی تنگه هرمز بازنگری کنند. گزارشهای منتشرشده در رسانههای تخصصی حملونقل دریایی نشان میدهد تعدادی از خطوط کشتیرانی کوچکتر و متوسطمقیاس، در کوتاهمدت رویکردی محتاطانهتر در تردد به بنادر منطقه اتخاذ کردهاند.
از جمله اقداماتی که در این چارچوب گزارش شده است میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزایش هماهنگیهای امنیتی پیش از ورود کشتیها به آبراه هرمز
- تنظیم برنامه حرکت کشتیها با توجه به شرایط بیمه و ارزیابی ریسک
- ورود مرحلهای به آبراه پس از دریافت تأییدیههای لازم از شرکتهای بیمه
با این حال، بررسی الگوی تردد ناوگان نشان میدهد خطوط بزرگ کشتیرانی بینالمللی که ناوگان گسترده و قراردادهای بلندمدت دارند—از جمله شرکتهایی مانند Maersk، MSC و CMA CGM—بهطور کلی به فعالیت خود در منطقه ادامه دادهاند و تغییر بنیادینی در حضور آنها در خلیج فارس گزارش نشده است.
پیامدهای اقتصادی هزینه ریسک جنگ
اعمال هزینه War Risk Surcharge میتواند بر ساختار هزینه حمل دریایی در منطقه تأثیر بگذارد. این هزینههای اضافی در کوتاهمدت ممکن است چند پیامد اقتصادی به همراه داشته باشد:
- افزایش هزینه حمل کانتینری در مسیرهای مرتبط با بنادر خلیج فارس
- فشار هزینهای بیشتر بر واردات کالاهای سریعفاسدشدنی، بهویژه محمولههای یخچالی
- کاهش جذابیت برخی بنادر کوچکتر منطقه برای خطوطی که با حاشیه سود محدود فعالیت میکنند.
با این حال، شواهد موجود نشان میدهد که این تغییرات بیشتر به شکل افزایش هزینه و احتیاط در تردد بروز کرده و نشانهای از توقف گسترده فعالیت خطوط کشتیرانی در منطقه مشاهده نشده است.
اهمیت راهبردی تنگه هرمز
در همین دوره، تنگه هرمز بار دیگر بهعنوان یکی از حساسترین آبراههای جهان در کانون توجه تحلیلهای اقتصادی و امنیتی قرار گرفت. بر اساس دادههای منتشرشده در گزارشهای تخصصی صنعت کشتیرانی، گردش مالی فعالیتهای لجستیکی مرتبط با این آبراه سالانه حدود ۱۷۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
همچنین تخمینهای بینالمللی نشان میدهد بین ۲۰ تا ۴۰ درصد از تجارت جهانی انرژی فسیلی از مسیر این تنگه عبور میکند؛ موضوعی که باعث میشود هرگونه تغییر در شرایط امنیتی یا مقررات تردد در این منطقه، پیامدهایی فراتر از سطح منطقهای داشته باشد.
در فروردین ۱۴۰۵ برخی نشانهها از تغییرات محدود در الگوی تردد ناوگان کشورها نیز گزارش شد. بر اساس این گزارشها، برخی کشورها در عبور ناوگان خود با محدودیتهایی مواجه شدهاند، در حالی که برای تعدادی از کشورها از جمله ترکیه، هند، پاکستان، عراق و مالزی شرایط عبور نسبتاً تسهیل شده است. همزمان، شرکتهای بیمه بینالمللی نیز حق بیمه کشتیهایی را که در آبهای جنوبی ایران تردد میکنند افزایش دادهاند.
مجموع این تحولات نشان میدهد که اگرچه تردد دریایی در منطقه همچنان ادامه دارد، اما محیط عملیاتی حملونقل دریایی در خلیج فارس وارد مرحلهای جدید از مدیریت ریسک و تنظیمات امنیتی شده است؛ وضعیتی که میتواند در ماههای آینده بر رفتار خطوط کشتیرانی، هزینه حمل دریایی و الگوی تجارت منطقهای اثر بگذارد و در زمره مهمترین اخبار لجستیک فروردین ماه 1405 در بخش دریایی قرار گیرد.
مرزها، ترانزیت و عبورهای بینالمللی
مرزهای ایران با ترکیه: آغاز طرح نوسازی پایانههای سرو، تمرچین و بازرگان
در فروردین ۱۴۰۵، عملیات اجرای طرح جامع نوسازی سه پایانه مرزی سرو، تمرچین و بازرگان آغاز شد. این پروژه با هدف افزایش ظرفیت تبادل کالا و پشتیبانی از برنامه توسعه تجارت ۳۰ میلیارد دلاری میان دو کشور تعریف شده است.
بر اساس اعلام دستگاههای مسئول، محورهای اصلی این طرح شامل موارد زیر است:
- بازطراحی محوطهها و مسیرهای تردد کامیونها
- ارتقای تجهیزات کنترلی و گمرکی
- ساماندهی و توسعه سالنهای مسافری و باری
- افزایش ظرفیت پارکینگ و محوطههای پشتیبانی
این نوسازی با هدف کاهش زمان توقف کامیونها، افزایش بهرهوری و هماهنگی بیشتر میان سیستمهای مرزی دو کشور در حال اجراست.
عراق: توقف کامیونها در شلمچه بهدلیل ممنوعیت ناگهانی صادرات
در مرز شلمچه، حدود ۲۰۰ کامیون حامل گوجهفرنگی بهدنبال اعلام یک ممنوعیت فوری صادرات متوقف شدند. این رویداد نمونهای از تأثیر تصمیمات تجاری کوتاهمدت بر زنجیره تأمین و حملونقل جادهای است.
چنین ممنوعیتهایی نهتنها باعث از بین رفتن بخشی از محمولههای فاسدشدنی میشود، بلکه موجب ازدحام در پایانه مرزی و افزایش هزینه حملونقل نیز هست.
افغانستان: تسهیل عبور کامیونهای ایرانی
در پی تشدید اختلافات افغانستان با پاکستان، نیاز این کشور به مسیرهای تجاری جایگزین افزایش یافت. یکی از تحولات مهم ماه گذشته، لغو الزام ویزا برای رانندگان و کامیونهای ایرانی در ورود به افغانستان بود.
این تصمیم میتواند فواید عملی زیر را به همراه داشته باشد:
- کاهش هزینه و زمان تشریفات مرزی
- تسهیل صادرات ایران به بازار افغانستان
- افزایش جذابیت مسیر ایران برای ترانزیت کالاهای افغانستان
این تحولات مرزی، بخش مهمی از اخبار حمل و نقل فروردین ماه 1405 در حوزه ترانزیت و عبورهای بینالمللی را تشکیل میدهند.
تجارت خارجی و گمرک
تصمیمات پراکنده صادراتی و اثر آن بر جریان کالا
در فروردین ۱۴۰۵، سلسلهای از تصمیمات و محدودیتها در حوزه صادرات اتخاذ شد. این تصمیمات عمدتاً با هدف تنظیم بازار داخلی بوده اما بهدلیل تغییرات سریع، موجب سردرگمی فعالان تجاری شده است. نمونه این موارد:
- ممنوعیت صادرات گوجهفرنگی
- محدودیت در صادرات تخممرغ و جوجه یکروزه
- تغییر در ضوابط صادرات محصولات دخانی
ناهماهنگی در اعلام و اجرای این مقررات در برخی مرزها باعث توقف موقت کامیونها و بروز اختلاف میان صادرکنندگان و مراجع گمرکی شده است.
ترخیص درصدی
گمرک ایران فهرست جدید کالاهای مشمول ترخیص درصدی را ابلاغ کرد. طبق این نظام، واردکننده با پرداخت ۱۰ درصد حقوق ورودی میتواند کالا را از گمرک ترخیص کند و مابقی مبلغ در مراحل بعد تسویه میشود.
این روش معمولاً برای جلوگیری از رسوب کالا و کاهش هزینه انبارداری در شرایط نوسان بازار ارز یا کندی فرایند تخصیص ارز استفاده میشود.
کمبود سوخت جت و هشدار یاتا
انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) هشدار داده است که برخی فرودگاههای اروپایی با کمبود سوخت جت مواجه شدهاند. این وضعیت ممکن است منجر به:
- لغو یا کاهش تعداد پروازها
- تغییر برنامهریزی ایرلاینها
- افزایش احتمالی هزینه بلیت یا زمان پرواز در مسیرهای دوربرد
برای ایران نیز این موضوع میتواند بر ظرفیت تقاضای ورودی و همچنین برنامهریزی ایرلاینهای داخلی برای پروازهای اروپایی اثر بگذارد.
وضعیت کریدورهای هوایی پس از جنگ
پس از بسته شدن بخشی از فضای کشور، نقشههای ترافیک هوایی جهانی نشان میدهد که ترافیک عبوری از ایران هنوز به سطح پیش از بحران بازنگشته است.
با وجود آغاز روند بازگشایی مرحلهای از سوی سازمان هواپیمایی کشوری، چند عامل همچنان مانع بازگشت کامل ایرلاینهای بینالمللی شده است:
- ارزیابی مستمر ریسک عملیاتی توسط ایرلاینها
- افزایش نرخ بیمه مسیرهای عبوری بر فراز ایران، خصوصاً از سوی بیمهگران اروپایی
- بازگشت ناقص برخی سامانههای ناوبری در محورهای غربی
- لزام شرکتها به دریافت NOTAMهای جدید و بازطراحی مسیرها
نتیجه این عوامل، کاهش محسوس حجم پروازهای عبوری در برخی ساعات روز نسبت به دورههای عادی است. با این حال، تعدادی از پروازهای عبوری از شرق آسیا، هند و جنوب خلیج فارس بهتدریج در حال بازگشت هستند، هرچند هنوز تا رسیدن به روند پایدار فاصله وجود دارد.
پیامدهای کوتاهمدت کریدورهای هوایی
- کاهش درآمدهای حاصل از هزینه عبور پروازها (Overflight Fees)
- افزایش زمان سفر برخی پروازهای خارجی که از مسیرهای جایگزین استفاده میکنند
- نیاز ایرلاینهای داخلی به بازطراحی مسیرها و برنامههای عملیاتی
پیامدهای میانمدت
بازگشت کامل کریدور ایران به شرایط پایدار به سه عامل اصلی وابسته است:
- ثبات نسبی شرایط امنیتی
- صدور مجدد بیمههای استاندارد توسط شرکتهای اروپایی
- اطمینان ایرلاینهای بزرگ بینالمللی از کاهش ریسک منطقه
پیش از تحقق این سه عامل، انتظار میرود جریان عبوری همچنان با نوسان همراه باشد. این بخش، تکمیلکننده تصویر اخبار لجستیک فروردین ماه 1405 در سطح کریدورهای هوایی بینالمللی است.
